Evrim s\u00fcrecinde, ilk insanla birlikte geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrerek g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen k\u00f6pek ve insan aras\u0131ndaki ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n vah\u015fi ya\u015famdaki \u00e7\u0131kar ili\u015fkisinden \u00e7\u0131karak tam anlam\u0131yla dostluk halini almas\u0131 elbette uzun bir s\u00fcre\u00e7 de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Kimi zaman h\u0131r\u00e7\u0131n ve y\u0131rt\u0131c\u0131, kimi zaman sevecen bir dost, bazen de g\u00f6z\u00fcm\u00fcz kula\u011f\u0131m\u0131z olan k\u00f6pe\u011fin insano\u011flunun hayat\u0131na ilk giri\u015finin yakla\u015f\u0131k olarak 14.000 y\u0131l \u00f6nce oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r. \u0130srail topraklar\u0131nda elinde yavru tutan bir fosilin bulunmas\u0131 bu konuda ilk \u00f6nemli bulgudur. Bu fosilin kurt mu yoksa k\u00f6pek mi oldu\u011fu tam olarak anla\u015f\u0131lamamakla birlikte evcille\u015ftirmeye ait ilk bulgular olarak g\u00f6sterilmektedir. Ayr\u0131ca Amerika’n\u0131n bat\u0131 b\u00f6lgesinde yer alan \u0130daho’daki Beaverhead da\u011flar\u0131, Avrupa, Asya ve Kolombiya!da ayn\u0131 d\u00f6neme ait bulgular\u0131n olmas\u0131 k\u00f6pe\u011fin 12-14 bin y\u0131l \u00f6nce evcille\u015fti\u011fini ve insano\u011flunun ya\u015fam\u0131nda ilk kez bu d\u00f6nemde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

\u0130sve\u00e7li molek\u00fcler biyolog Peter Savolainen’\u0131n son ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, bu dostluk \u00e7ok eskilere dayan\u0131yor. \u0130nsan ve k\u00f6pek aras\u0131ndaki ilk yak\u0131nla\u015fma bundan 15 000 y\u0131l \u00f6nce do\u011fu Asya’da ba\u015flam\u0131\u015f. Savolainen’\u0131n Kunming’deki (\u00c7in) kal\u0131nt\u0131lar \u00fczerindeki analizi, y\u00fcz kiloluk Saint Bernard k\u00f6pe\u011finden, bas\u0131k burunlu, salyal\u0131 Buldog ve \u00e7evik taz\u0131 k\u00f6pe\u011fine kadar t\u00fcm cinslerin tek bir gen havuzundan do\u011fdu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>\n

Bu analiz, yaln\u0131zca anneden mitokondrilere ge\u00e7en kal\u0131t\u0131m\u0131n incelenmesine dayanmakta. Avrupa, Asya, Afrika ve Asya?da incelenen 654 k\u00f6pe\u011fin verilerinin 38 Avrasya kurduyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u00f6pe\u011fin ta\u015f devrinin sonlar\u0131na do\u011fru evcille\u015ftirildi\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

En eski k\u00f6pek kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 bulduklar\u0131n\u0131 iddia eden arkeologlar ilgin\u00e7 bir bi\u00e7imde birbirinden farkl\u0131 tarihler verebilmekte. Bu da k\u00f6pe\u011fin ilk evcille\u015ftirildi\u011fi tarih konusunda \u00e7e\u015fitli soru i\u015faretlerine nden olsa da son d\u00f6nemde yap\u0131lan bu mitokondriyal analizi destekleyen pek \u00e7ok arkeolojik bulgunun olmas\u0131 k\u00f6pe\u011fin evcille\u015ftirme tarihini kesinle\u015ftirmektedir.<\/span><\/p>\n

Anadolu’da bulunan en eski k\u00f6pek belgesi M.\u00d6.9000 y\u0131l\u0131na aittir. Neolitik d\u00f6nem insanlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00c7atalh\u00f6y\u00fck’teki bir tap\u0131nak duvar\u0131na avc\u0131yla k\u00f6pe\u011fini birlikte resmedilmesi Anadoludaki evcille\u015ftirmenin bu d\u00f6nemde ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Buna kar\u015f\u0131n \u0130talyan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, bulduklar\u0131 kal\u0131nt\u0131lardan yapt\u0131klar\u0131 DNA analizleri sonucunda kurdun 10 000 -14 000, k\u00f6pe\u011fin ise yakla\u015f\u0131k olarak 3500 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00e7eli\u015fkiye neden olmaktad\u0131r. \u0130talya gibi bir avrupa \u00fclkesi olan Almanya?da Ren nehri k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Oberkassel buluntu yerinden \u00e7\u0131kar\u0131lan ve Alman bilim adamlar\u0131 taraf\u0131ndan en eski k\u00f6pek kal\u0131nt\u0131s\u0131 oldu\u011fu savunulan k\u00f6pek \u00e7enesinin 14000 y\u0131ll\u0131k oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131 soru i\u015faretlerinin artmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Tel Aviv \u00dcniversitesi’nden Tamar Dayan’a g\u00f6re, 14000 y\u0131ll\u0131k bir mezarda bir kad\u0131n fosiliyle bulunan kal\u0131nt\u0131lar en eski k\u00f6pek kal\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131r ve k\u00f6pe\u011fin ilk kez Yak\u0131ndo\u011fu’da evcille\u015ftirildi\u011fine i\u015faret etmektedir.<\/span><\/p>\n

\u0130lk evcille\u015ftirilen t\u00fcr olarak kabul edilen kurtlar, g\u00f6\u00e7ebe insan topluluklar\u0131 ile yak\u0131n dola\u015farak onlar\u0131n art\u0131klar\u0131 ile beslenmekteydi. Zamanla ortak \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda birlikte avlanmaya ba\u015flayan kurtlar ve insanlar aras\u0131ndaki bu ili\u015fki k\u0131sa s\u00fcrede uyumlu bir beraberlik halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Zamanla insano\u011flu zeki ve uyumlu olan bu hayvanlar\u0131, bek\u00e7ilik, avc\u0131l\u0131k gibi yeteneklerine g\u00f6re se\u00e7ip yeti\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131k\u00e7a ilk cinsler olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6pek t\u00fcrlerinin geli\u015fimi insano\u011flunun ihtiya\u00e7lar\u0131 ve \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re olmu\u015f ve melezleme ile bir\u00e7ok yeni cins olu\u015fmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Yak\u0131n tarihe ait bulgulara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu durum belirgin olarak g\u00f6r\u00fclebilmektedir. \u00d6rne\u011fin M\u00d6.4500 y\u0131llar\u0131na ait ma\u011fara duvar resimlerinde avc\u0131 olarak \u00e7izilen k\u00f6peklerin, firavunlar d\u00f6neminde M\u0131s\u0131rda bek\u00e7i olarak tasvir edildi\u011fini, Roma’da sava\u015flarda mesajc\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131, Orta\u00e7a\u011f Avrupas\u0131nda manast\u0131rlarda ke\u015fi\u015fleri korudu\u011funu ve onlara arkada\u015fl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, r\u00f6nesans d\u00f6neminde aristokratlar\u0131n l\u00fcks\u00fc, \u0130ngilterede s\u00fcr\u00fc \u00e7oban\u0131 olarak g\u00f6rebiliriz.<\/span><\/p>\n

Anadolu da efsanelerin kahraman\u0131 (Yedi uyuyanlar efsanesinde k\u0131tmir) oldu\u011fu gibi, Alp da\u011flar\u0131nda hayat kurtar\u0131c\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan, bazen bir avc\u0131, bazen bir haberci, bazen bir d\u00f6v\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, bazen bir koruyucu, bazen bir bek\u00e7i olarak insanlara hizmet veren k\u00f6pekler, bug\u00fcn ise art\u0131k insano\u011flunun ya\u015fant\u0131s\u0131nda can dostu olarak yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Evrim s\u00fcrecinde, ilk insanla birlikte geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrerek g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen k\u00f6pek ve insan aras\u0131ndaki ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n vah\u015fi ya\u015famdaki \u00e7\u0131kar ili\u015fkisinden \u00e7\u0131karak tam anlam\u0131yla dostluk halini almas\u0131 elbette uzun bir s\u00fcre\u00e7 de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kimi zaman h\u0131r\u00e7\u0131n ve y\u0131rt\u0131c\u0131, kimi zaman sevecen bir dost, bazen de g\u00f6z\u00fcm\u00fcz kula\u011f\u0131m\u0131z olan k\u00f6pe\u011fin insano\u011flunun hayat\u0131na ilk giri\u015finin yakla\u015f\u0131k olarak 14.000 y\u0131l […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/236"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=236"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238,"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/236\/revisions\/238"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/media\/237"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.irmakopekciftligi.com\/irma\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}